كتاب بنيان « 1 » كه : « شهر قم را از برآىء آن قم نام كردند ، كه در ابتدآىء حال مستنقع « 2 » مياه بوده است - يعنى جآىء جمع شدن آبها - و آب ثيمره « 3 » و أنار « 4 » بذين زمين ، كه امروز قبضهء « 5 » قم است

--> زاده اسماعيل ، اهل قم در ايام تابستان به زيارت آن مزار روند به جهت تنزّه چند روزى در [ كنار ] آن رودخانه مىمانند ، و من مكرر به آنجا رفته‌ام » . روستاى بيرقان در كوهستانهاى جنوب شرقى قم و پس از روستاى دستجرد و پيش از روستاى وشنوه قرار دارد . و به نوشته تاريخ قم بيرقان معرّب بيركان است و رودخانه آن نيز احتمالا در دوره‌هاى گذشته به نام رود بيركان مشهور بوده و هنگام تعريب آن كلمه برق را بر رود مقدم داشته و به « برق رود » مشهور گشته است ، و انتساب بدان برقى است . « رياض المحدثين : 76 - 87 » . ( 1 ) . از ميراث گم‌شده برقى است ، و در منابع نام آن به اختلاف و با ضبط ، « كتاب البيان ، كتاب التبيان ، بنيان » آمده است ، نجاشى در رجال خود كتابى به نام « البلدان و المساحة » را در شمار كتاب‌هاى او آورده است . ( 2 ) . باتلاق . ( 3 ) . در سر تا سر اين فصل در نسخة اصل همواره از اين آب با ضبط ( ثيمره ) ياد شده ، و در ديگر نسخه‌ها با تاء ضبط شده است ، همچنين در كتاب « محاسن اصفهان » مافروخيّ ، تيمره و تثنيه آن ديمرتين آمده ، و در « معجم البلدان » ياقوت حموى نيز از التيمرة و التميرة الكبرى و الصغرى ياد كرده ، اين آب كه در آن دوران به سمت قم روان بوده است ، رودى است كه از ارتفاعات محلات و خوانسار ( در جنوب استان قم ) به قم مىآمده و در مسير خود و پس از پيوستن شاخه‌هاى فرعى متعدد ديگرى رودخانه اصلى قم كه امروزه به نام قمرود و در قرن سوم و چهارم هجرى به نام ( أناربار ) مشهور بوده را تشكيل مىداد ، از اين رود در منابع جغرافياى تاريخى قم به نام آب نيمور ياد شده است « راهنماى جغرافيايى تاريخى قم : 35 » كه احتمالا تحريف شده نام ثيمره مىباشد ، همچنانكه احتمالا نام كمره ( از آبادىهاى پيرامون آشتيان ) برگرفته از ديمره ( مفرد ديمرتين يا ثيمرتين ) بوده باشد ، و بنا به نوشته استاد دكتر على اشرفى صادقى : صيمره / سيمره شهرى بوده كه ويران شده و خرابه‌هاى آن در اراضى دره شهر كنونى در پشتكوه ( ايلام ) قرار دارد « ميراث شهاب ، شماره 29 / ص 55 » . ( 4 ) . رودخانه أناربار كه نام كهن رودخانه‌اى است كه از ميان شهر قم مىگذرد و در نهايت به درياچه نمك فرو مىرود . ( 5 ) . كذا در اصل و بقيه نسخه‌ها ، و احتمالا صحيح آن قصبه باشد در چند سطر بعد نيز با ضبط قصبهء مىآيد ، و مقصود ، سرزمين مسكونى قم است .